Szkoła Podstawowa nr 69
im. gen. Stanisława Sosabowskiego
w Gdańsku
Godło

SZKOLNY PORADNIK DLA RODZICÓW


"Dusza dziecka jest równie złożona jak nasza,
pełna podobnych sprzeczności,
tragicznie zmagających się z odwiecznym:
pragnę ale nie mogę,
wiem, że należy ale nie podołam.”

Janusz Korczak



 

Drodzy Rodzice!

 

Opierając się na naszych wieloletnich obserwacjach i doświadczeniach, korzystając z opracowań i publikacji własnych oraz innych pedagogów zebraliśmy, najistotniejsze naszym zdaniem  informacje, które przekazujemy Państwu w formie prostych porad. Celem naszym jest przede wszystkim dobro Waszego dziecka, a naszego ucznia. Jesteśmy przekonani, że wspólnym dążeniem do poprawy sytuacji dziecka, opartym na dobrym porozumieniu i współpracy między domem a szkołą uzyskamy najlepsze efekty.


 

PRZYKAZANIA DLA RODZICÓW DZIECI ROZPOCZYNAJĄCYCH NAUKĘ W SZKOLE


  • Opowiadaj dziecku o szkole, zaciekawiaj nią.
  • Rozwijaj jego poczucie własnej wartości, wzmacniaj pozytywną samoocenę.
  • Wyrabiaj pozytywne nastawienie do nauki - pytając, co było ciekawego w szkole, co się spodobało, z czym sobie dziecko dobrze poradziło.
  • Naucz radzić sobie z niepowodzeniami, wspieraj zamiast narzekać.
  • Chwal, doceniaj włożony wysiłek nawet, jeżeli coś się nie udało.
  • Obserwuj dziecko, jego przyjaźnie, co je martwi, co cieszy, co jest trudne.
  • Czytaj dziecku i z nim książki, słuchajcie razem muzyki.

PAMIĘTAJ! CZYM DZIECKO ŻYJE, TEGO SIĘ NAUCZY


  1.  Jeśli dziecko żyje w atmosferze krytyki, uczy się potępiać.
  2.  Jeśli dziecko doświadcza wrogości, uczy się walczyć.
  3.  Jeśli dziecko musi znosić kpiny, uczy się nieśmiałości.
  4.  Jeśli dziecko jest zawstydzone, uczy się poczucia winy.
  5.  Jeśli dziecko żyje w atmosferze tolerancji, uczy się być cierpliwym.
  6.  Jeśli dziecko żyje w atmosferze zachęty, uczy ufności.
  7.  Jeśli dziecko jest akceptowane i chwalone, uczy się doceniać innych.

PORADŹ SIĘ SPECJALISTY GDY:


MAŁE DZIECKO (DO 3 LAT): 
  1.  NIE  RACZKUJE
  2.  PÓŹNO  ZACZYNA  CHODZIĆ
  3.  PÓŹNO  ZACZYNA  MÓWIĆ
  4.  URODZIŁO  SIĘ  Z  NIEPRAWIDŁOWEJ  CIĄŻY  LUB TRUDNEGO  PORODU
 
GDY PRZEDSZKOLAK: 
  1.  MÓWI  MNIEJ  NIŻ  RÓWIEŚNICY
  2.  MA  PROBLEMY  Z  WYPOWIADANIEM ZDAŃ
  3.  NIE  POTRAFI NAUCZYĆ  SIĘ  NA  PAMIĘĆ  WIERSZYKA
  4.  NIE  ZAPINA SAMODZIELNIE  GUZIKÓW, NIE SZNURUJE BUTÓW
  5.  DZIECKO JEST  MAŁO  SPRAWNE  RUCHOWO: NIE  POTRAFI  NP. CHODZIĆ PO KRAWĘŻNIKU, MA TRUDNOŚCI Z SAMOOBSŁUGĄ
  6.  NIE  LUBI  RYSOWANIA (NIE  POTRAFI NARYSOWAĆ KWADRATU, KRZYŻA), JEGO  RYSUNKI  SĄ UBOGIE, ŹLE ROZPLANOWANE
  7.  NIE LUBI LEPIENIA  Z  PLASTELINY
  8.  MA KŁOPOTY Z UKŁADANKAMI, Z bUDOWANIEM Z KLOCKÓW
 
 GDY DZIECKO ROZPOCZYNAJĄCE NAUKĘ (KL. I–III) 
  1.  MA   PROBLEMY  Z  CZYTANIEM
  2.  MA  PROBLEMY  Z  ZAPAMIĘTYWANIEM  WIERSZYKÓW
  3.  MA  PROBLEMY  Z  DZIELENIEM  WYRAZÓW  NA  SYLABY
  4.  NIE  POTRAFI  ODPOWIADAĆ  PEŁNYMI  ZDANIAMI
  5.  MYLI  PRAWĄ  I  LEWĄ  RĘKĘ   LUB  JEST  OBURĘCZNE
  6.  MYLI  LITERY, KTÓRE  SĄ  DO  SIEBIE GRAFICZNIE PODOBNE:  a\o, g\p, d\b, m\n, w\m
  7.  OPUSZCZA  LITERY  W  WYRAZACH
  8.  BRZYDKO  PISZE
  9.  PRZEKRĘCA LITERY
  10.  MA TRUDNOŚCI Z NAUKĄ DAT, NAZW, LICZB
  11.  MA KŁOPOTY Z NAUKĄ JĘZYKÓW OBCYCH
  12.  MA KŁOPOTY Z NAUKĄ TABLICZKI  MNOŻENIA

Problemy z nauką

SIEDEM KROKÓW BY OSIĄGNĄĆ SUKCES W PRACY Z DZIECKIEM DYSLEKSJĄ


  • NIE  KRZYCZ NA DZIECKO, JEDYNIE JE  ZNIECHĘCISZ A NIE ZMOBliIZUJESZ DO  WIĘKSZEJ  PRACY.
  •  NIE ŁUDŹ SIĘ, ŻE SAMO Z TEGO WYROŚNIE LUB WEŹMIE SIĘ W  GARŚĆ. GDY  ZAUWAŻYSZ  NIEPOKOJĄCE OZNAKI, IDŹ DO SZKOLNEGO PEDAGOGA LUB  PORADNI PSYCHOLOGICZNO – PEDAGOGICZNEJ.
  •  NIE TRAKTUJ DZIECKA JAK CHOREGO: NIE  WYRĘCZAJ GO Z ZAWIĄZYWANIA SZNUROWADEŁ, ZAPINANIA GUZIKÓW, ANI ODRABIANIA LEKCJI.
  •  POROZMAWIAJ Z WYCHOWAWCĄ I NAUCZYCIELAMI - DYSLEKTYK MA PRAWO DO ZUPEŁNIE INNEGO OCENIANIA.
  •  CODZIENNIE ĆWICZ Z DZIECKIEM. EFEKT ZALEŻY W DUŻYM STOPNIU OD RODZICÓW.
  •  NIE DENERWUJ SIĘ W CZASIE ĆWICZEŃ, NIE WYŚMIEWAJ SIĘ Z DZIECKA, NIE ZARZUCAJ MU LENISTWA. BĄDŹ CIERPLIWY I WYROZUMIAŁY.
  •  NAGRADZAJ NAWET NAJMNIEJSZE POSTĘPY. CZĘSTO CHWAL. DZIECKO DOCENIONE BĘDZIE CHĘTNIEJ PRACOWAĆ.

POPRACUJMY RAZEM Z DZIECKIEM NAD ORTOGRAFIĄ


Każdemu uczniowi, który ma kłopoty z ortografią, warto robić co dzień w domu krótkie dyktando, stosując technikę „10 punktów” autorstwa prof. dr hab. Marty Bogdanowicz.
  • UMÓW SIĘ Z DZIECKIEM, ŻE KAŻDEGO DNIA BĘDZIE PISAĆ DYKTANDO ZŁOŻONE Z TRZECH ZDAŃ. WSPÓLNIE WYMYŚLCIE NAGRODĘ PO KAŻDYM TYGODNIU PRACY.
  •  ZAZNACZ W KSIĄŻCE DZIECKA TRZY ZDANIA I PRZECZYTAJ NA GŁOS PIERWSZE Z NICH.
  •  DZIECKO POWTARZA ZDANIE I OMAWIA ZASADY PISOWNI KAŻDEGO SŁOWA.
  •  TERAZ ZAPISUJE ZDANIE (PÓŹNIEJ NASTĘPNE).
  •  NASTĘPNIE SAMODZIELNIE SPRAWDZA NAPISANY PRZEZ SIEBIE TEKST.
  •  TERAZ RODZIC SPRAWDZA DYKTANDO I PODAJE LICZBĘ BŁĘDÓW.
  • DZIECKO ZNÓW SPRAWDZA TEKST, KORZYSTAJĄC ZE SŁOWNIKA ORTOGRAFICZNEGO I POPRAWIA BŁĘDY.
  •  TERAZ JESZCZE RAZ RODZIC SPRAWDZA POPRAWIONE DYKTANDO. JEŚLI NADAL SĄ BŁĘDY, RODZIC POKAZUJE TEKST, Z KTÓREGO DYKTOWAŁ ZDANIA.
  •  DZIECKO PORÓWNUJE SWÓJ TEKST ZE WZOREM I POPRAWIA BŁĘDY.
  • NA KONIEC DZIECKO PRACUJE Z BŁĘDNIE NAPISANYMI WYRAZAMI (PODAJE WYRAZY POCHODNE, ODMIENIA PRZEZ PRZYPADKI).

GDY TWOJE DZIECKO MA PROBLEMY Z NAUKĄ


  1. Gdy Twoje dziecko ma słabe oceny postaraj się to zaakceptować - oceny nie świadczą  o wartości Twojego dziecka.
  2. Postaraj się raczej więcej rozmawiać z dzieckiem, słuchaj uważnie co ma Ci do powiedzenia, może w rozmowie zrozumiesz na czym polega jego problem i będziesz w stanie mu pomóc.
  3. Pozwól, aby Twoje dziecko spróbowało samo uporać się ze swoim problemem, ale bądź czujny i zawsze je wspieraj.
  4.  Gdy okazujesz dziecku rozczarowanie, lęk, irytację czy gniew, dajesz mu sygnał, że jego problemy są dla Ciebie ciężarem, a tym samym powodujesz, że dziecko zamyka się w sobie, oddala, przestaje mówić o problemie.
  5.  Unikaj krytykowania dziecka za jego słabe osiągnięcia w nauce, Twoje dziecko powinno czuć, że jest kochane i akceptowane bez względu na porażki.
  6.  Pomóż swojemu dziecku odkryć talent jaki w nim drzemie (każdy ma jakiś talent) i wspieraj go w rozwijaniu poczucia własnej wartości i niepowtarzalności.
  7.  Ceń i szanuj swoje dziecko, dostrzegaj dobre strony jego charakteru, chwal je.
  8.  Jeśli musisz ukarać dziecko dobrze się zastanów, kara powinna być adekwatna do przewinienia i nie może być zemstą na dziecku.
  9.  Nie bij swojego dziecka, w ten sposób uczysz go zachowań agresywnych.

 

Przemoc w szkole

TWOJE DZIECKO MOŻE BYĆ OFIARĄ PRZEMOCY W SZKOLE


  1.  Może być obgadywane, wyśmiewane, izolowane, szantażowane przez rówieśników.
  2.  Może być szarpane, popychane, szturchane.
  3.  Ktoś może niszczyć jego rzeczy.
  4.  Może być zamykane w pomieszczeniach.
  5.  Może być opluwane, kopane, bite.

Sprawcami tych czynów mogą być zarówno chłopcy, jak i dziewczęta.

JAK ROZPOZNAĆ, ŻE TWOJE DZIECKO JEST OFIARĄ PRZEMOCY?


 Dzieci nie zawsze mówią rodzicom o stosowanej wobec nich przemocy – boją się, wstydzą się, myślą, że im nie uwierzysz, boją się zemsty sprawców. Uważnie obserwuj Swoje dziecko.
Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko:

  1.  gorzej sypia
  2.  wyraża negatywne opinie na temat szkoły, klasy
  3.  wymyśla różne powody, by nie iść do szkoły
  4.  wraca często posiniaczone, ma poniszczone ubranie lub rzeczy osobiste
  5.  ze szkoły wraca okrężną drogą
  6.  pogorszyło się w nauce
  7.  jest apatyczne, lub agresywne
  8.  nie ma bliskich kolegów lub koleżanek
  9.  zamyka się w sobie i nie chce opowiadać co było w szkole
To może znaczyć, że Twoje dziecko jest ofiarą przemocy.



JAK POMÓC DZIECKU, KTÓRE JEST OFIARĄ PRZEMOCY?


  1.  Przede wszystkim porozmawiaj z dzieckiem – uważnie i spokojnie je wysłuchaj, nie przerywaj, nie popędzaj go, nie podpowiadaj, okaż mu cierpliwość
  2.  Postaraj się zapisać istotne informacje
  3.  Nigdy nie wyśmiewaj dziecka, okaż mu zrozumienie i wsparcie
  4.  Pozwól się dziecku wypłakać lub okazać złość czy bezradność, niech wie, że przy Tobie może być sobą
  5.  Oceń wagę problemu dziecka i zdecyduj czy wymaga on Twojej interwencji, zapytaj dziecko o jego opinię na ten temat
  6.  Wspieraj go w dążeniu do samodzielnego poradzenia sobie, zapewniaj o swojej miłości i okazuj wsparcie, udzielaj rozsądnych porad
  7.  Jeśli uznasz, że dziecko potrzebuje Twojej interwencji nie zwlekaj
  8.  Powiadom szkołę o problemie (wychowawcę klasy, pedagoga, dyrektora)
  9.  Pozostawaj w częstym kontakcie ze szkołą, notuj wszelkie ustalenia
  10.  Deklaruj szkole chęć współpracy
  11.  Bądź otwarty na sugestie Dyrekcji, pedagoga, wychowawcy
  12.  W drastycznych przypadkach (kradzież, pobicie) zawiadom Policję

 PAMIĘTAJ!
"Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją./.../"
(Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r; Art.72.).



Dziecko nadpobudliwe

GDY TWOJE DZIECKO JEST NADPOBUDLIWE


 Dzieci  nadpobudliwe psychoruchowo zdradzają różne objawy tego zaburzenia, które z odmiennym nasileniem pojawiają się w różnych okresach życia.Przyjrzyj się uważnie swojemu dziecku. Zaznacz te punkty, które stanowią poważny problem w Twojej rodzinie. Być może potrzebna Ci będzie pomoc specjalisty?


  1.  Stale wierci się na krześle ,macha rękami i nogami
  2.  Raczej biega niż chodzi
  3.  Nie chce kłaść się spać
  4.  Jest bardzo gadatliwe
  5.  Łatwo i często się denerwuje, bywa agresywne
  6.  Psoci w szkole lub w domu
  7.  Dokucza innym dzieciom
  8. Nieumyślnie psuje różne rzeczy
  9.  Ulega częstym urazom i wypadkom
  10.  Nie umie się skoncentrować na jednej czynności
  11.  Źle zapamiętuje szczegóły
  12.  Często gubi lub zapomina rzeczy
  13.  Nie znosi zmian
  14.  Nie czeka na swoją kolej, „wyrywa się”
  15.  Wszystko je rozprasza
  16.  Wszystkiego musi dotknąć
  17.  Ma kłopoty z planowaniem

Jeśli zakreśliłeś 6 odpowiedzi – możesz podejrzewać, że Twoje dziecko jest nadpobudliwe psychoruchowo.

Zanim zaczniesz szukać pomocy, odpowiedz jeszcze na trzy ważne pytania:

  • Czy nietypowe zachowania mają miejsce wszędzie: i w domu i w szkole i na podwórku?
  • Czy objawy te przeszkadzają Twojemu dziecku w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami, byciu lubianym, osiąganiu dobrych wyników w nauce?
  • Czy objawy te towarzyszą Twojemu dziecku zawsze i nie wystąpiły nagle np. gdy dziecko poszło do szkoły?

Jeśli na wszystkie trzy pytania odpowiedziałeś „ tak” – istnieje duże prawdopodobieństwo, że  Twoje dziecko jest nadpobudliwe i wymaga pomocy specjalistów.


JEŚLI TWOJE DZIECKO JEST NADPOBUDLIWE, PAMIĘTAJ


Twoja reakcja na nieodpowiednie zachowanie dziecka musi być:

szybka - natychmiast po przewinieniu
skuteczna - czyli przeprowadzona do końca
sprawiedliwa - czyli odpowiednia do przewinienia
słuszna - czyli związana z rzeczywistym przewinieni
sympatyczna – czyli nie odbieramy dziecku naszej miłości, nie złościmy się
słowna nie fizyczna
konsekwentna - reagujemy za każdym razem

 


Wspieraj swoje dziecko w kłopotach:

  1.  nie praw kazań- nie mów dziecku tego, czego sam nie znosisz słuchać,  np. „ja w twoim wieku…, Twój kolega dawno już się nauczył…., jesteś niedbały, Twój brat wiedziałby…….
  2.  Chwal dziecko- dostrzegaj jego sukcesy, a nie porażki ,jeżeli trzeba zmieniaj porażki w zwycięstwo.
  3.  Słuchaj tego ,co mówi dziecko, znajdź dla niego czas ,jeśli nie natychmiast ,to umów się z nim na konkretny moment.
  4.  Chwilka spędzona z kimś ,kto Cię rozumie, nawet wtedy, gdy nic Ci się nie udaje , pozwala odzyskać wiarę w siebie.
  5.  Nie zaprzeczaj uczuciom dziecka (np. Ty wcale nie jesteś zły), akceptuj je ,ale kontroluj czyny (np. możesz być zły na brata, ale nie wolno Ci go uderzyć.
  6.  Pomóż dziecku panować nad uczuciami (np. niech się wypłacze, wygada, porwie kartkę, itp.).
  7.  Nie obrażaj się na swoje dziecko.
  8.  Nie oskarżaj dziecka (Ty zawsze…).
  9.  Nie wolno ranić dziecka (np. nie lubię Cię, mam Ciebie dość).
  10.  Ustal jasne zasady, których będą wyraźnie określone konsekwencje i co najważniejsze skrupulatnie ich przestrzegaj.
  11.  Wydawaj krótkie polecenia , używając jak najmniej słów (np. buty!), dziel zadanie dziecka na małe etapy, przypominaj.
  12.  Przewiduj zachowanie dziecka – działaj zanim ono zrobi coś złego.
  13.  Pokaż dziecku jak naprawić zło.
  14.  Dziecko musi ponieść konsekwencje złego zachowania.
  15.  Nie słuchaj protestów ,krzyków ,niegrzecznych słów – nie przekrzyczysz nadpobudliwego dziecka, lepiej odesłać dziecko w inne miejsce (np. do innego pokoju), pozwolić mu się wyzłościć, wypłakać
  16.  Wspólnie zaplanujcie dzień, zadbaj, by dziecko zawsze kończyło zaczętą pracę
  17.  Współpracuj z wychowawcą swojego dziecka


DZIESIĘĆ  PRÓŚB  DZIECKA  NADPOBUDLIWEGO


  •  Pomóż  mi skupić się na jednej czynności.
  •  Chcę wiedzieć co się zdarzy za chwilę.
  •  Poczekaj na mnie, pozwól mi się zastanowić.
  •  Jestem w kropce, nie potrafię tego zrobić, pokaż mi wyjście z tej sytuacji.
  •  Chciałbym od razu wiedzieć, czy to, co robię, jest  zrobione dobrze.
  •  Dawaj mi tylko jedno polecenie na raz.
  •  Przypominaj mi, żebym się zatrzymał i pomyślał.
  •  Dawaj mi małe zadania do wykonania, kiedy cel jest daleko- gubię się.
  •  Chwal mnie chociaż raz dziennie – bardzo tego potrzebuję.
  • Wiem, że potrafię być męczący, ale czuję, że rosnę, kiedy okazujesz mi, jak mnie kochasz!

Dziecko nieśmiałe

GDY TWOJE DZIECKO JEST ZBYT NIEŚMIAŁE


  1.  rzadko się śmieje, ma mało wyrazistą mimikę,
  2.  ma trudności z przekazaniem tego, co myśli i czuje,
  3.  nie interesuje się rówieśnikami,
  4.  lubi przebywać i bawić się z wyimaginowanymi towarzyszami,
  5.  nie okazuje intensywnych uczuć,
  6.  nie inicjuje zabawy.


CO MOŻESZ ZROBIĆ DLA SWOJEGO NIEŚMIAŁEGO DZIECKA?


  1.  Nie mów innym, w obecności dziecka, że ono jest nieśmiałe.
  2.  Uświadamiaj dziecku korzyści płynące z przezwyciężenia nieśmiałości.
  3.  Okazuj mu wiele wsparcia, akceptacji i zrozumienia.
  4.  Opowiadaj o własnych podobnych doświadczeniach z dzieciństwa.
  5.  Nie wyśmiewaj swojego dziecka, nawet w żartach.
  6.  Stwarzaj mu sytuacje do bycia wśród innych ludzi, rówieśników.
  7.  Zachęcaj dziecko do kontaktów z innymi dziećmi, przyłączania się do zabawy.
  8.  Zainicjuj wspólną zabawę w przezwyciężanie nieśmiałości, przydzielaj punkty.
  9.  Nagradzaj dziecko za każde śmiałe zachowanie.
  10.  Dobieraj dziecku lektury o bohaterach przezwyciężających swój strach.
  11.  Rozmawiaj z dzieckiem o jego uczuciach, emocjach, lękach.
  12.  Stwarzaj mu sytuację do samodzielnego załatwiania prostych spraw.
  13.  Wyrażaj w obecności dziecka pozytywną opinię na temat śmiałości innych.
  14.  Współpracuj z wychowawcą swojego dziecka.


Dziecko kłamie

PIĘĆ POWODÓW, DLA KTÓRYCH TWOJE DZIECKO KŁAMIE


Jeżeli dość często zdarza Ci się przyłapać syna czy córkę na kłamstwie, to być może jest coś niedobrego w Waszych kontaktach. Jeśli dziecko kłamie – prawie zawsze jest to sygnał nieprawidłowości w życiu rodzinnym. Oto kilka typowych sytuacji , w których Twoje potomstwo może uciekać się do kłamstwa:

1. CHCE ZWRÓCIĆ NA SIEBIE UWAGĘ
Kiedy rodzice są nadmiernie skoncentrowani np. na młodszym rodzeństwie albo na własnej pracy zawodowej, dziecko może się czuć odrzucone. Gdy kłamie zaczyna być wreszcie w centrum uwagi rodziców, chociaż w negatywnym sensie. „Krzyczą na mnie, a więc przejmują się mną”- myśli dziecko

2. OBAWIA SIĘ KARY
Ma to miejsce zwykle wtedy, gdy rodzice są zbyt surowi. Jeśli np. matka wymierza karę za choćby o kilka minut późniejszy powrót do domu ze szkoły (sądzi zapewne, że w ten sposób uczy zdyscyplinowania), to dziecko będzie podawało zmyślone powody spóźnienia: dodatkowa lekcja, prośba nauczyciela o uporządkowanie klasy...

3. NIE JEST W STANIE SPROSTAĆ OCZEKIWANIOM DOROSŁYCH
Zdarza się to najczęściej tzw. udanym dzieciom . Rodzice uważają, że we wszystkim musi być najlepsze , gorszy wynik przeżywają jako porażkę i dają to dziecku odczuć. Wtedy ucieka ono w kłamstwo, żeby zasłużyć na aprobatę.

4. PRAGNIE SAMODZIELNIE PODEJMOWAĆ DECYZJE
Jeśli w miarę podrastania dziecka rodzice nie zwiększają zakresu jego samodzielności – sami prowokują je do kłamstwa. Np. dziecko chce wyjść z kolegami, a rodzic nie pozwala. Po kilku odmowach dziecko skłamie, podając nieprawdziwy powód wyjścia

5. NAŚLADUJE STARSZYCH
Jeżeli dziecko zauważy, że rodzice czy nauczyciele nie zawsze mówią prawdę – szybko nauczy się postępować tak samo, jak oni.

CO WOBEC TEGO ROBIĆ,  ABY DZIECKO MÓWIŁO PRAWDĘ?


Staraj się jak najlepiej poznać swoje dziecko, wiedzieć, co myśli i czuje. Jeśli na co dzień brakuje Ci czasu na rozmowę z nim czy zabawę – wakacje możesz wykorzystać do nadrobienia zaległości.
Stawiaj dziecku rozsądne wymagania, nie krytykuj dotkliwie za porażki i dostrzegaj sukcesy. Nie traktuj kar jako głównego narzędzia wychowania. Zawsze bądź dobrym przykładem.




Opracowanie
Hanna Borowska-Warchoł
Anna Szemiel